+

              

Pod nazwą witaminy A kryją się różne związki, które pochodzą od podstawowego przedstawiciela grupy – retinolu (witaminy A1), występującego w produktach zwierzęcych, i karotenoidy zawarte w produktach roślinnych.

Wszystkie związki z grupy witamin A są rozpuszczalne w tłuszczach. Jej magazynem jest wątroba. Na wchłanianie witaminy A wpływa dieta bogatotłuszczowa, niektóre witaminy (B, C, D i E) oraz niektóre pierwiastki (cynk, wapń i fosfor).

Podstawowym rezerwuarem retinolu i ogólnie witaminy A są produkty pochodzenia zwierzęcego (wątroba, tran, żółtka jaj, mleko i produkty mleczne). Źródłem karotenoidów są ciemnozielone warzywa liściaste (szpinak, sałata, rzeżucha, brokuły, boćwina, cykoria, kapusta pekińska, natka pietruszki, szczaw, szczypiorek, koperek), czerwone i pomarańczowe warzywa (marchewka, dynia, czerwona papryka, pomidory) oraz owoce (morele, brzoskwinie, melony, wiśnie, śliwki, pomarańcze). To właśnie ta witamina jest odpowiedzialna za charakterystyczny kolor tych roślin.

Nie ma wytycznych dotyczących uzupełniania witaminy A u niemowląt.

Rola witaminy A ogranicza się do udziału w procesie widzenia (niedobór powoduje tzw. kurzą ślepotę), do prawidłowej budowy i funkcji skóry, funkcjo-nowania tkanki kostnej, uczestnictwa w procesie odpornościowym, działania antyoksydacyjnego, wspomagania rozrodu. Podejrzewa się również, że witamina A hamuje proliferację nie-których komórek nowotworowych (tylko w stężeniach dopuszczalnych – dawki toksyczne mogą sprzyjać powstawaniu nowotworów) oraz zwiększa wydzie-lanie cytokiny TNF-alfa odpowiedzialnej za walkę z nowo-tworami. Opisane właściwości posiadają przede wszystkim karotenoidy.

Niedobory witaminy A występują przeważnie u dzieci poniżej 5. roku życia, najczęściej w wyniku niedoborów żywieniowych i przewlekłego niedożywienia lub w niektórych chorobach trzustki, wątroby i jelit. Patologię obserwuje się zwłaszcza w krajach, w których głównym składnikiem diety jest ryż.

Objawy ostrego zatrucia

• wymioty i nudności,

• bóle głowy,

• zaburzenia koordynacji mięśniowej,

• zaburzenia psychiczne: nadmierna pobudliwość, drażliwość, podwójne widzenie, ogólne osłabienie.

Nie ma dowodów na związek niedoboru witaminy A z występowaniem osteoporozy. Nie ma również dowodów na związek witaminy A z autyzmem dziecięcym. Przy rozważaniu uzupełniania witaminy A preparatami wielowitaminowymi czy suplementami diety pamiętajmy o informacjach przekazanych w tym artykule.

Jednostka, jaką posługujemy się przy oznaczaniu witaminy A, jest RE
1 RE = 1 mcg retinolu = 6 mcg s-karotenu = 12 mcg pozostałych karotenoidów = 3,33 IU (j.m.).
Zalecana dawka witaminy A zależy od płci, wieku i szczególnych stanów, takich jak ciąża i laktacja.
Od 1. do 3. roku życia dawka ta wynosi 300 mcg (1000 j.m),
od 4. do 8. roku życia – 400 mcg,
od 9. do 13. roku życia – 600 mcg,
od 14. do 18. roku życia u dziewcząt – 700, a u chłopców – 900 mcg.
U dorosłych kobiet zalecana dawka wynosi 700 mcg, w ciąży – 750 mcg, a w laktacji – 1300 mcg.
U dorosłych mężczyzn zalecana dawka to 900 mcg.