+

              

Dodatki do żywności wciąż wzbudzają spore kontrowersje wśród konsumentów. Niektórzy nerwowo reagują na samo to słowo, a na dźwięk terminu „konserwanty”
wręcz dostają histerii. Mało kto zdaje sobie jednak sprawę, że bez tych środków chemicznych na naszym rynku zabrakłoby wielu znanych i lubianych produktów żywnościowych.

Konserwanty budzą obecnie najwięcej kontrowersji wśród konsumentów i lekarzy. Ich użycie jest nieodzowne, zwłaszcza w dzisiejszych czasach, gdy droga, jaką żywność przebywa od producenta do konsumenta, znacznie się wydłużyła. Niektóre towary spożywcze przebywają odległości mierzone nawet w tysiącach kilometrów. Produkty te nie zawsze można poddać pakowaniu próżniowemu, liofilizacji, wędzeniu czy pasteryzacji lub sterylizacji. Niektóre z nich po zamrożeniu tracą swoje właściwości odżywcze, estetyczny wygląd, a nawet smak.
Polskie Ministerstwo Zdrowia dopuszcza w naszym kraju stosowanie 10 konserwantów. Najpopularniejszym z nich jest kwas benzoesowy E-210 i jego sól sodowa, tzw. benzoesan sodu E-211. Można go stosować m.in. przy produkcji margaryny i innych tłuszczów, przetworów owocowych, rybnych, soków owocowych i sosów. Na jego popularność ma pewnie
wpływ to, że substancja ta występuje w dużych ilościach w niektórych owocach – jagodach, czarnych jagodach i borówkach. Przedawkowanie tego specyfiku powoduje jednak m.in. bóle głowy, wymioty, a u małych dzieci, osób chorych na astmę – silne uczulenia. Innym popularnym środkiem konserwującym jest E-200 – kwas sorbowy oraz jego związki – sorbinian sodu E-201, sorbinian potasu E-202 i wapnia E-203. W przyrodzie znajdziemy go np. w owocach jarzębiny. Może mieć jednak działanie alergizujące. Kwas propionowy E-280 dopuszcza się tylko do produkcji chleba i ciastek. Każdego dnia spożywamy go m.in. w serze żółtym. Do pieczywa dodaje się go, by powstrzymać pleśnienie. Do końca lat 80. uważano go za całkowicie bezpieczny, ale nowsze badania kliniczne sygnalizują, że duże regularnie spożywane dawki tego kwasu oraz jego soli sodowej E-281 i wapniowej E-282, mogą wywoływać nowotwory przewodu pokarmowego.

Innymi substancjami konserwującymi są estry kwasu p-hydro ksybenzoesowego etylowego E-214, propylowego E-216, a także ich soli ukrytych pod symbolami E-215 i E-217. Używa się ich do konserwacji m.in. przetworów owocowych i warzywnych, rybnych, margaryny, tłuszczów oraz soków i innych napoi. Naukowcy nie udowodnili jak na razie żadnego wpływu tych substancji na organizm ludzki poza jednym - spożycie dużej ilości tych związków może spowodować... miejscowe znieczulenie jamy ustnej. Bardzo groźnymi związkami chemicznymi
są stosowane do produkcji mięsa i wędlin azotyny i azotany. Są to silne trucizny, służące do peklowania mięsa. Najpopularniejszym z nich jest azotyn sodu E-250, czyli po prostu saletra. Obok niej stosuje się m.in. azotan sodu E-251 i potasu E-252. Te silne związki chemiczne są jednak niezastąpione w przemyśle spożywczym. Tylko one są w stanie powstrzymać rozwój bakterii wytwarzających równie niebezpieczny (prawie 80% zatruć śmiertelnych) jad kiełbasiany. To one też nadają wędlinom charakterystyczną różową barwę.