+

              

Słabnąca pamięć, coraz większe kłopoty z orientacją w czasie i przestrzeni, stopniowe zamykanie się w sobie – to pierwsze objawy otępienia. Choroba może dotknąć każdego z nas.

Wystarczy wkroczyć w wiek emerytalny. Dziwne, a czasami także agresywne zachowanie naszych najbliższych tłumaczymy na wiele sposobów, ale zwykle nie dopuszczamy do siebie myśli, że nasza starzejąca się matka, ojciec czy ciocia mogą być chorzy. A im wcześniej trafią oni do lekarza, tym większa szansa na złagodzenie objawów choroby i spowolnienie jej postępu.

Otępienia to zaburzenia funkcji poznawczych. Mogą dotyczyć pamięci, umiejętności czytania, pisania, mówienia, planowania, organizowania, itp. Ale, aby można było podejrzewać otępienie, muszą być spełnione dwa warunki. Po pierwsze – objawy niepokojące muszą występować od co najmniej pół roku, a po drugie – muszą utrudniać codzienne życie, np. powodować, że starszy człowiek nie jest w stanie samodzielnie przyjmować leków.

Choroba spowodowana jest nieodwracalnymi zmianami w mózgu (np. na skutek zaniku komórek mózgowych, połączeń między komórkami nerwowymi w wyniku procesu degeneracji – mówimy wtedy o otępieniu typu Alzheimera), albo jej podłożem są inne choroby, szczególnie tętnic mózgowych w przebiegu miażdżycy, cukrzycy, czy nadciśnienia. Oba te rodzaje różnią się objawami klinicznymi. W otępieniu alzheimerowskim chory powoli, ale systematycznie, traci pamięć i ma coraz większe kłopoty z  przypomnieniem sobie tego, co robił przed chwilą, stopniowo dołączają się zaburzenia zachowania, agresja, urojenia. W otępieniu naczyniowym objawy narastają skokowo.
Choroba może dopaść każdego. Częściej dotyka kobiet niż mężczyzn, a ryzyko jej wystąpienia rośnie wraz z wiekiem. Co druga osoba po 85 r.ż. cierpi na różne formy otępień!
– Choroba rozwija się podstępnie. Początki są zwykle niewinne i wiążą się z drobnymi kłopotami z przypomnieniem sobie np. co się jadło na śniadanie, albo czy w ogóle się je jadło – podkreśla lek. med. Ewa Swołek-Socha, specjalista chorób wewnętrznych i specjalista geriatra ze szpitala nr 2 w Chorzowie. – Jeżeli przebywamy z pacjentem na co dzień, czasem trudno rozpoznać pierwsze objawy – dodaje. Charakterystyczne dla otępień jest pobudzenie pacjentów w nocy. To tzw. zespół zachodzącego słońca. Gdy przychodzi wieczór, chory staje się pobudzony, nie śpi, chodzi po mieszkaniu. Zdarza się, że pacjent cierpiący na otępienie całą noc pakuje się albo sprząta. Bardzo często dochodzi również do kuriozalnych podejrzeń o zdradę, bo nie da się inaczej nazwać takiej sytuacji, gdy 80-letni staruszek oskarża swoją 80-letnią żonę o niedochowanie wierności małżeńskiej. Równie często chorzy są przekonani o tym, że ktoś ich okrada.
Choroba jest szczególnie trudna dla rodziny i opiekunów, którzy nie rozumieją co się dzieje ze starszym człowiekiem, a muszą sobie z tym jakoś radzić. Spada na nich ogromny ciężar i odpowiedzialność. Zwłaszcza gdy do dość powszechnego zapominania dochodzą omamy i agresja. – Opieka nad chorym jest bardzo trudna. Przede wszystkim musimy sobie
uświadomić, że jego zachowanie wynika z choroby, a nie ze złośliwości. Nie pozostaje nam nic innego, jak traktowanie go jak małego dziecka. Powinniśmy także raczej unikać zmian w jego otoczeniu. Chory będzie miał duże kłopoty z odnalezieniem się w pomalowanym na nowo czy przemeblowanym mieszkaniu albo na Wigilii u córki, gdzie będą jeszcze inni, mniej znani dla pacjenta goście. Nie zapominajmy także o opiekunach osób chorych na otępienie, zwłaszcza o tych najbliższych, czyli żonach czy mężach, na których najczęściej spada obowiązek opieki, mimo że często sami są schorowani i starzy. Oni też muszą od czasu do czasu odpocząć i po prostu się wyspać – apeluje Ewa Swołek-Socha.

W opiece nad pacjentem z otępieniem najważniejszy jest jednak stały kontakt z lekarzem i to najlepiej ze specjalistą neurologiem lub geriatrą. Jest to o tyle istotne, że wiele z objawów wskazujących na otępienie może być faktycznie wywołanych przez inne choroby, np. nadczynność lub niedoczynność tarczycy, niedobory witaminy B12, depresję, wreszcie banalne infekcje, np. gardła czy dróg moczowych, która u starszych osób może przebiegać bez dolegliwości. Podobne objawy jak przy otępieniu mogą powodować też niektóre leki. Lekarz specjalista może po wykonaniu badań ustalić przyczynę zaburzeń otępiennych, rozpoznać, czy są one odwracalne, czy należy podawać leki stosowane w chorobie Alzheimera. Podanie odpowiednich preparatów może przywrócić spokój, zarówno pacjenta, jak i jego rodziny. Co więcej, mimo że otępienie jest nieodwracalne, to można znacznie łagodzić jego objawy i spowolnić przebieg.

Zobacz  też:

Trauma codzienności

Pogorszenie nastroju vs. depresja

Jak radzić sobie ze stresem i zachować dobrą kondycję?