+

              

Obowiązujący w naszym kraju system edukacji nakłada obowiązek nauki na dzieci 6-letnie i obowiązek szkolny od 7 do 18 roku życia.

Uczniowie z tzw. szeroko pojętą normą intelektualną uczęszczają do przedszkoli i szkół ogólnodostępnych, gdzie wszystkich obowiązuje sprostanie tym samym wymogom edukacyjnym. I z tym jedni radzą sobie lepiej, inni gorzej.
Przyczyn trudności w opanowaniu umiejętności szkolnych jest kilka:
– niższa niż przeciętna sprawność intelektualna,
– zaniedbania środowiskowe i dydaktyczne,
– wady zmysłów – wzroku, słuchu,
– schorzenia neurologiczne – EPI, MPD,
– dysleksja rozwojowa, czyli specyficzne trudności w uczeniu się.
Termin dysleksja rozwojowa obejmuje kilka rodzajów zaburzeń:
DYSLEKSJA – trudności w czytaniu, przejawiające się zaburzeniami tempa, techniki i poprawności czytania oraz stopnia rozumienia czytanego tekstu,
DYSORTOGRAFIA – trudności z opanowaniem poprawnej pisowni, mimo dobrej znajomości zasad ortograficznych,
DYSGRAFIA – niski poziom graficzny pisma, czyli zaburzony kształt i proporcje liter, często nieutrzymywanych w liniaturze zeszytu,
DYSKALKULIA – trudności w uczeniu się matematyki, objawiające się niskim poziomem rozumowania operacyjnego, kłopotami z pojęciami abstrakcyjnymi, np. pojęciem liczby,
wielkości, proporcji oraz zapamiętaniem tabliczki mnożenia.

Przyczyną trudności o charakterze dyslektycznym jest nieharmonijny rozwój psychomotoryczny dziecka, co oznacza, że niektóre funkcje rozwijają się dobrze lub ponadprzeciętnie, inne zaś z wyjątkowym opóźnieniem. Dotyczy to przede wszystkim zaburzeń rozwoju tych funkcji poznawczych i ruchowych, które biorą udział w czytaniu i pisaniu, a więc funkcji słuchowo-językowych, funkcji wzrokowych, funkcji ruchowych, lateralizacji i orientacji.
Nieprawidłowości rozwoju funkcji słuchowo-językowych objawiają się jako zaburzenia uwagi, pamięci i percepcji słuchowej. Wówczas dziecko nie dostrzega różnicy między głoskami, myli je, myli też wyrazy różniące się jedną głoską, ma trudności z dokonywaniem analizy głoskowej i sylabowej, czyli wydzielaniem głosek i sylab ze słów, czego konsekwencją jest opuszczanie lub dodawanie liter czy sylab w zapisywanych wyrazach, przekręcanie i opuszczanie wyrazów podczas pisania. Dziecko ma też trudności z przypominaniem sobie właściwego słowa podczas samodzielnego pisania i czytania.
Zaburzenia funkcji wzrokowych, tj. uwagi i spostrzegania wzrokowego oraz pamięci wzrokowej, powodują trudności z zapamiętywaniem liter, ich odróżnianiem, co w dalszym etapie uniemożliwia lub znacznie wydłuża czytanie, jak również utrudnia utrwalanie poprawnej pisowni wyrazów, zawierających trudność ortograficzną. Deficyty rozwojowe funkcji ruchowych, a zwłaszcza motoryki rąk, powodują wolne tempo pracy, niski poziom graficzny pisma, łatwe męczenie się ręki. Zakłócenia lateralizacji i orientacji utrudniają rozpoznawanie kierunków w przestrzeni, właściwą orientację w lewej i prawej stronie własnego ciała, powodują też występowanie pisma lustrzanego, zapisywanie wyrazów, zdań, czy nawet całych działań arytmetycznych od strony prawej do lewej.

Zaobserwowanie przez rodziców czy nauczycieli wyżej opisanych, podstawowych, objawów dysfunkcji rozwojowych, powinno być sygnałem, iż u dziecka mogą wystąpić specyficzne trudności w uczeniu się. Stwierdzenie dysleksji rozwojowej wymaga jednak wielospecjalistycznej diagnozy psychologicznej, pedagogicznej i logopedycznej, której dokonują specjaliści w poradniach psychologiczno-pedagogicznych wyłącznie na wniosek rodziców lub prawnych opiekunów dziecka. Im wcześniej zostaną rozpoznane przyczyny niepowodzeń szkolnych, tym większa jest szansa na ich zminimalizowanie i zapobiegnięcie zjawisku wtórnemu, tj. zaburzeniom emocjonalnym.

Po przeprowadzeniu badań w poradni psychologiczno-pedagogicznej rodzic otrzymuje opinię, w której sformułowane są wnioski i zalecenia do pracy terapeutycznej z dzieckiem w szkole lub przedszkolu, do realizacji której placówki te są zobowiązane oraz wytyczne do pracy samokształceniowej w domu. Proces terapeutyczny powinien przebiegać przy ścisłej współpracy na płaszczyźnie: rodzic – terapeuta – nauczyciele. Dzieci z głębokimi zaburzeniami zostają ponadto objęte specjalistyczną pomocą terapeutyczną w poradni.

Jeżeli realizacja zaleceń zawartych w opinii, w czasie w niej określonym, nie przynosi oczekiwanych efektów, rodzic powinien ponownie zgłosić dziecko do poradni. Do wniosku o udzielenie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w poradni należy dołączyć dokumentację z realizacji zaleconej pracy terapeutycznej i samokształceniowej, co stanowi podstawę do podjęcia dalszych czynności diagnostycznych i ewentualnego opiniowania o dostosowaniu warunków sprawdzianu kompetencji ucznia klasy szóstej, czy egzaminu gimnazjalnego lub maturalnego do potrzeb psychofizycznych ucznia. Posiadanie opinii o stwierdzonej dysleksji nie zwalnia z żadnych obowiązków szkolnych, wręcz przeciwnie – nakłada na ucznia i szkołę dodatkową pracę w celu wyeliminowania lub złagodzenia trudności w czytaniu, pisaniu bądź liczeniu.

Autorka jest pracownikiem Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Dusznikach-Zdroju.