+

              

Każdy zabieg (operacja) niesie ze sobą wiele powikłań. Niektóre z nich są na tyle niebezpieczne, że mogą zagrażać życiu.

Od zawsze medycyna stara się przewidywać możliwość wystąpienia powikłań i stara się temu zapobiegać. W ciągu ostatniego ćwierćwiecza dokonano olbrzymiego postępu, zarówno w diagnostyce przedoperacyjnej, jak i w postępowaniu pooperacyjnym, co pozwoliło w ogromnej ilości przypadków uniknąć niepożądanych powikłań, zmniejszając tym samym narażenie życia operowanych ludzi. Niestety, nie wszystkie powikłania da się w 100% wyeliminować.

Zakrzepica żylna
Najniebezpieczniejszym powikłaniem pooperacyjnym jest zakrzepica żylna. Co leży u podstaw powstawania zakrzepów żylnych w przebiegu okresu pooperacyjnego i dlaczego jest to stan groźny dla chorego? Otóż, jak nam wszystkim wiadomo, organizm ludzki (i nie tylko) wyposażony jest w mechanizmy, które bronią go w różnych groźnych sytuacjach. Jednym z nich jest skomplikowany mechanizm samoczynnego „tamowania krwi” po najprzeróżniejszych zranieniach.
Szczególnie predysponujące do powstawania zakrzepicy żylnej są operacje przeprowadzane w obrębie kończyn dolnych i tzw. miednicy mniejszej, czyli dolnej jej części. W tych właśnie obszarach ciała znajdują się wspomniane wcześniej zatoki żylne, w których krew krąży najwolniej. Mówiąc o operacjach tych części ciała nie należy zapominać o urazach, tj. złamaniach,
stłuczeniach, zranieniach, które same w sobie stanowią punkt wyjścia do powstania zakrzepicy, a cóż dopiero, jeśli w ich następstwie trzeba kończynę unieruchomić w gipsie lub nawet
operować.

Jak przebiega choroba
Przebieg choroby zakrzepowej, niezależnie od powodu, z jakiego ona powstaje, jest podobny. Zaczyna się bólem kończyny dolnej, nasilającym się podczas każdego ruchu, nawet palcami stóp. Jednocześnie narasta obrzęk łydki, a jeśli zakrzep powiększa się lub umiejscowi powyżej łydki, także uda. Skóra ulega zasinieniu. Jeśli zakrzepica jest masywna i zatka całkowicie główne żyły, tzw. głębokie, może dojść do całkowitego zatrzymania krążenia krwi w chorej kończynie. Krew dopływa do nogi tętnicami, ale nie może odpłynąć żyłami. Po  pewnym czasie przepływ krwi w tętnicach też musi ustać. Utrzymywanie się takiego stanu może spowodować martwicę kończyny, zmuszając do jej amputacji.

Inną, szczególnie niebezpieczną sytuacją, stwarzającą jeszcze większe zagrożenie, w tym bezpośrednie zagrożenie dla życia, jest urwanie się zakrzepu. Wędrująca skrzeplina bez trudu pokonuje drogę do tętnic płucnych, przepływając po drodze przez prawą komorę serca. Dopiero w tętnicach płucnych zatrzymuje się, tamując przez nie przepływ krwi. Stan taki nazywamy zatorem tętnicy płucnej, a jego konsekwencją jest zgon chorego w ciągu kilkudziesięciu sekund. Ten długi wywód poprzedzający ostatnie zdanie miał uzmysłowić Państwu, jakie ważne staje się postępowanie przeciwzakrzepowe, po operacjach i nie tylko.
Do nieodległej przeszłości należy ten czas, kiedy zakrzepica stanowiła znaczną część powikłań operacyjnych, kończących się często zgonem. Na szczęście, obecnie nie obserwujemy
już zbyt często podobnych sytuacji. Przedsięwzięcie odpowiednich czynności leczniczych i podawanie stosownych leków zabezpiecza chorych, w znacznym stopniu, przed tymi powikłaniami.

Oczywiście, mimo najlepiej prowadzonego leczenia, dochodzi czasem do powikłań, które wymieniłem i należy zdawać sobie z tego sprawę. Nawet najlepiej prowadzone leczenie może, niestety, zakończyć się niepowodzeniem.

Przeciwdziałania
Do najważniejszych działań przeciwzakrzepowych należy szybkie uruchamianie pacjenta po operacji. Okres pooperacyjnego przebywania w łóżku skracany jest do niezbędnego minimum. Szybkie uruchomienie, „wyganianie” z łóżka, wpływa korzystnie na skrócenie rekonwalescencji. Dotyczy to nie tylko narządu ruchu, ale np. układu krążenia, układu pokarmowego i innych.

Co dalej z zakrzepicą?
Jeśli nie ma możliwości szybkiego uruchomienia pacjenta, zaleca się mu wykonywanie ruchów biernych, nawet w gipsie, polegających na napinaniu mięśni, a także na ruszaniu samą stopą (jeśli nie jest unieruchomiona). W ostatnim czasie szeroko stosowany jest lek o ogólnej nazwie heparyna drobnocząsteczkowa. Podaje się go w zastrzykach (iniekcjach) podskórnych w powłoki brzucha. Dlaczego w brzuch? Bo skóra w tym miejscu jest słabo unerwiona i podanie zastrzyku nie boli, a poza tym pacjent może go sobie wykonać sam. Medykament ten nie wymaga stałego monitoringu, czyli stałego wykonywania badań krzepliwości krwi. Jest bezpieczny i posiada ogromną skuteczność.