Malaria

Malaria, zwana również zimnicą, jest uważana za jedną z najbardziej niebezpiecznych chorób świata, na którą każdego roku umierają miliony ludzi, co czyni ją jednym z największych zagrożeń dla miłośników zagranicznych wyjazdów. Osoby planujące podróż do obszaru, gdzie malaria jest chorobą endemiczną powinny podjąć wszelkie niezbędne środki ostrożności chroniące przed tą chorobą. Dostępne są różne rodzaje środków przeciwmalarycznych, klasyfikowanych w zależności od dawki oraz współczynnika ryzyka w docelowym rejonie świata.

Czym jest malaria?

Malaria (zimnica) jest choroba pasozytnicza, bedaca wynikiem ugryzienia przez komara z gatunku Anopheles. Zakazenie malaria moze spowodowac rozwoj choroby w ciagu kilku dni, a nawet do roku po pierwszym ugryzieniu. Wymaga to natychmiastowej pomocy medycznej w celu leczenia objawow malarii. Nieleczona malaria moze miec smiertelne skutki. Dlatego tak istotna jest profilaktyka przed podroza jak i w jej trakcie.

Chociaz najwieksze ryzyko zachorowania wystepuje w krajach tropikalnych, istnieje ponad 100 miejsc, gdzie zakazenie jest mozliwe. Ryzyko zalezy od obszaru bedacego celem podrozy, ale leczenie profilaktyczne jest w stanie jeszcze je obnizyc.

Co powoduje malarie?

Malaria wywoływana jest przez pasożyta Plasmodium, przenoszonego przez samicę komara Anopheles. Kiedy komar ugryzie osobę zarażoną malarią, pasożyt zostaje przez niego „wchłonięty” i przekazany następnej ukąszonej osobie. Po dostaniu się do krwiobiegu, pasożyt kieruje się do wątroby i atakuje czerwone krwinki, w których się namnaża „rozpychając” komórkę.   Krwinki w końcu pękają uwalniając ogromne ilości pasożytów do organizmu. Cykl te trwa najczęściej 48-72 godzin, co powoduje gorączkowe objawy takie jak pocenie się czy dreszcze.

Ciezkosc objawow moze zmieniac sie w zaleznosci od gatunku przenoszonego pierwotniaka (z rodzaju plasmodium).

  • Zarodziec sierpowaty (Plasmodium Falciparum) – wystepuje glownie w Afryce. Wywoluje najciezsza postac malarii u ludzi.
  • Zarodziec ruchliwy (Plasmodium Vivax)- zwykle ukazuje sie na terenie Ameryki Poludniowej i Azji. Choc objawy wywolane zarodzcem ruchliwym sa lagodniejsze od zarodzca sierpowatego, to moga pozostac uspione przez dlugi okres.       Moze to spowodowac uczucie wyleczenia choroby, ktorej nawrot moze wystapic w pozniejszym czasie.
  • Zarodziec owalny (Plasmodium Ovale) – najczesciej dochodzi do zarazenia tym pasozytem na obszarze Afryki Zachodniej, acz jest to rzadkoscia. Objawy zakazenia moga sie nie ukazywać przez wiele lat.
  • Zarodziec pasmowy (Plasmodium Malarae)- jest rzadkim rodzajem pasozyta, najczesciej ukazujacym sie w Afryce i powoduje objawy malarii tj. powtarzajaca sie w odstepach czterodniowych goraczka (tzw. zimnica czterodniowa)
  • Zarodziec malpi (Plasmodium knowlesi) – inny gatunek pasozyta, glownie wystepujacy w Azji Poludniowo-Wschodzniej, odpowiedzialny za ponad 70% przypadkow malarii w tym regionie. Brak leczenia w trakcie trwania krotkiego cyklu rozwojowego zarodzca malpiego we krwi moze miec smiertelny skutek dla osoby zarażonej.

Gdy komary piją krew, mogą przejąc pasozyta i z latwoscia przeniesc go na inną osobę. Jednakze nie uznaje sie malarii jako choroby zakaznej przenoszonej z czlowieka na czlowieka. Po ugryzieniu, pasozyt moze byc transportowany wraz z krwia i zarazac kolejne czerwone krwinki. Nastepnie rozmnazaja sie do momentu, w ktorym krwinki staja sie pelne i pekaja. W efekcie uwalniajac wiecej pasozytow do krwioobiegu.

Na jakie objawy malarii nalezy zwracac uwage?

Objawy malarii pojawiaja sie podczas pekania czerwonych krwinek zawierajacych pasozyty. Objawy moga trwac przez 2 do 3 dni jednorazowo lub pojawiac sie i znikac. Najczęściej występujące objawy malarii podobne są do symptomów grypy. Naleza do nich:

  • wysoka gorączka (38 ° C lub powyżej)
  • bóle mięśni
  • biegunka
  • bóle głowy
  • poty i dreszcze
  • anemia
  • drgawki
  • żółtaczka

Pasożyt Plasmodium falciparum jest najniebezpieczniejszym rodzajem pasożyta i może powodować poważniejsze objawy malarii, takie jak drgawki, niewydolność nerek, a nawet śpiączkę.

Objawy malarii mogą pojawić się w zaledwie 10 do 15 dni po ukąszeniu, lecz w niektórych przypadkach mogą ukazać się nawet do roku od zarażenia się pasożytem. Kazde kolejne ujawnienie sie symptomów malarii swiadczy o coraz gorszym jej przebiegu. Nieleczona malaria potencjalnie moze spowodowac uszkodzenie organow wewnetrznych.

W których regionach świata istnieje największe zagrożenie zarażenia?

Ponieważ pasożyt malarii przenoszony jest przez samicę komara Anopheles, największe zagrożenie panuje w klimatach gorących i wilgotnych, gdzie te komary żyją. Obszary wysokiego ryzyka obejmują Afrykę Północną i Subsaharyjską, Bliski Wschód, Karaiby, Amerykę Środkową i Południową, a także rejony krajów Papua Nowa Gwinea, Vanuatu i Wyspy Salomona.

W jaki sposob jest leczona malaria?

Leczenie malarii zwykle odbywa się na drodze hospitalizacji. W zaleznosci od gatunku pasozyta, bedzie wdrozone odpowiednie leczenie. Niestety, leczenie malarii nie zawsze jest skuteczne w usuwaniu pasozytow z krwi, dlatego tez leczenie zapobiegawcze jest najlepszym rozwiazaniem. Aby leczenie bylo bardziej skuteczne, mozliwe jest wlaczenie innych lekow przeciwmalarycznych w celu calkowitego wyeliminowania choroby. W niektorych przypadkach potrzebne będzie wczesniejsze testowanie lekow, aby znalezc ten najbardziej odpowiedni.

Jak zapobiec malarii?

Najlepszym rozwiazaniem, aby uniknac zarazenia zarodzcem malarii jest podjecie srodkow zapobiegawczych. Pierwszym krokiem powinno byc sprawdzenie ryzyka infekcji na terenie zwiedzanego kraju. Jesli wystepuje, nalezy podjac odpowiednie leczenie na najczesciej wystepujacy rodzaj pasozyta podczas podrozy w danym obszarze. Malarone i Doxycylina sa lekami o dzialaniu ochronnym podczas podrozy przed wszystkimi rodzajami malarii i sa rowniez skuteczne w leczeniu pasozytow odpornych na chlorochininę.

Innymi lekami na recepte stosowanymi przeciw malarii sa Paludrine/Avloclor – zwykle stosowane u podroznych z mniejszym ryzykiem zarazenia. Inne metody unikania zakazenia obejmuja:

  • Zapobieganie ukaszeniom komara poprzez nieeksponowanie narazonej skory i zakrywanie czesci sypialnianej przy użyciu moskitiery.
  • Swiadomosc wystepowania ognisk o wysokiej czestotliwosci ukaszen komarow oraz mozliwe ich unikanie podczas podrozy.
  • Jesli pojawia sie jakiekolwiek objawy malarii, nalezy natychmiastowo zglosic sie do lekarza. Poniewaz zakazenie moze pozostac w uspieniu do roku czasu, nawet po powrocie do domu powinno sprawdzac sie symptomy malarii.
  • Posiadanie recepty na lek, w celu zapobiegniecia rozprzestrzenianiu sie pasozyta.

Jak moge uchronic sie przed malaria?

Bardzo istotne jest rozpoczęcie kuracji profilaktycznej jeszcze przed wyjazdem do obszaru wysokiego ryzyka. Można również chronić się przed ukąszeniami stosując odpowiednie kremy odstraszające komary. Również niektóre produkty przeciwsłoneczne zawierają składniki pomagające uniknąć ugryzień insektów. Wskazane jest również stosowanie moskitiery nasączonej środkami owadobójczymi, pozawalające odstraszyć komary w ciągu nocy – wówczas są najbardziej aktywne.